آن چه باید در رابطه با آلزایمر و زوال عقل بدانیم
سلامت باشی: یک متخصص بیماری های اعصاب و روان، درباره ی آلزایمر و تفاوت آن با دمانس، توضیحاتی داد.
به گزارش سلامت باشی به نقل از مهر، سیده زهرا متولیان، ضمن اشاره به شواهد نوروبیولوژی اظهار داشت: وقتی فرد سالمند در سنین بالا به یادآوری نام فرزندان یا زمان و مکان گرفتار مشکل می شود، نتیجه روندی است که از حدود ۳۰ تا ۴۰ سالگی در مغز شروع شده است.
وی اضافه کرد: عوامل محیطی و سبک زندگی در طول دهه ها مغز را مستعد می کنند تا در نهایت در ۶۰ یا ۷۰ سالگی اولین علامت بارز، یعنی اُفت حافظه، نمایان شود. بدین جهت خودمراقبتی مغزی باید از سالهای میانی زندگی آغاز شود.
متولیان با تفکیک مفهوم دمانس (زوال عقل) و آلزایمر، اظهار داشت: دمانس یک سندروم اُفت تدریجی عملکردهای شناختی شامل حافظه، زبان، تصمیم گیری و توانایی اجرای کارهای مستقل روزمره است. آلزایمر ۶۰ تا ۷۰ درصد موارد دمانس را تشکیل می دهد و بعد از آن دمانس عروقی (ناشی از سکته های ریز مغزی) با سهم ۱۰ تا ۲۰ درصدی، از شایع ترین و البته قابل پیشگیری ترین انواع زوال عقل است.
ژنتیک استعداد می آورد، اما سبک زندگی تعیین کننده است
وی با رفع یک باور نادرست پیرامون توارث آلزایمر اشاره کرد: کمتر از ۵ درصد موارد آلزایمر ناشی از جهش های ژنتیکی غالب و خانوادگی است. در بیشتر از ۹۵ درصد افراد، بیماری فرم اسپورادیک (تک گیر) دارد. به این معنا که ژن ها صرفا استعداد مبتلا شدن را بالا می برند، اما تبدیل این استعداد به بیماری وابسته به شیوه زندگی است. حتی با وجود سابقه خانوادگی، کنترل ریسک فاکتورها می تواند بروز علایم را سال ها به تأخیر بیاندازد.
متولیان، کنترل پرفشاری خون، دیابت، التهاب مزمن ناشی از استرس و رژیم های غذایی ناسالم، و هم انجام منظم کارهای بدنی را از شروط بنیادین حفظ سلامت عروق و سلول های مغزی برشمرد.
تفاوت فراموشی طبیعی سالمندی با نشانه های آلزایمر
وی در تشریح تفاوت های تشخیصی اظهار داشت: در فراموشی طبیعی سنین بالا، فرد متوجه نقص حافظه خود می شود، بابت آن اضطراب دارد، با تمرکز یا یادداشت مبحث را به یاد می آورد و توان یادگیری مهارت های جدید را از دست نمی دهد. اما در آلزایمر، فرد نسبت به اختلال خود آگاهی و بینش ندارد، آنرا انکار می کند، امور ساده روزمره را از یاد می برد و رفتارهایی چون قرار دادن وسایل در محلهای نامتعارف نظیر کلید در یخچال یا بدبینی و هذیان دزدی نسبت به اطرافیان از خود بروز می دهد.
متولیان همینطور با تاکید بر ضرورت بررسی دلایل برگشت پذیر شبیه به دمانس اشاره کرد: قبل از تشخیص قطعی باید عواملی چون اختلالات شدید تیروئید، کمبود ویتامین B۱۲ و اسید فولیک، عفونت های ادراری پنهان، آپنه خواب و بخصوص افسردگی که اصطلاحاً به آن زوال عقل کاذب یا سودودمانس گفته می شود، مورد ارزیابی دقیق بالینی قرار گیرند.
اصول ارتباط با بیمار
این متخصص اعصاب و روان در رابطه با شیوه برخورد با مبتلایان در منزل و بخش های بالینی، تصریح کرد: جر و بحث، اصلاح مداوم اشتباهات یا اصرار بر یادآوری وقایع تلخ مانند فوت نزدیکان، تنها به اضطراب و پرخاشگری بیمار دامن می زند، باید با احساسات فرد همدلی کرد. همینطور ایجاد محیط ایمن برای پیش گیری از سقوط، کاهش تحریکات حسی و پخش موسیقی ملایم در زمان غروب آفتاب (جهت مهار سندروم بی قراری غروب/Sundowning) لازم است.
متولیان در پایان، افزایش «ذخیره شناختی» را مؤثرترین عامل محافظتی خواند و اظهار داشت: تحصیلات، یادگیری زبان جدید، حل مسایل چالش برانگیز ذهنی، حفظ تعاملات اجتماعی فعال، پیروی از رژیم غذایی مدیترانه ای و دست کم ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی در هفته، اتصالات عصبی مستحکمی می سازند که عملکرد مستقل مغز را تا سالیان متمادی تضمین می کنند.
به اجمال، آلزایمر ۶۰ تا ۷۰ درصد موارد دمانس را تشکیل می دهد و پس از آن دمانس عروقی (ناشی از سکته های ریز مغزی) با سهم ۱۰ تا ۲۰ درصدی، از شایع ترین و البته قابل پیشگیری ترین انواع زوال عقل است. به این معنا که ژن ها فقط استعداد مبتلا شدن را بالا می برند، اما تبدیل این استعداد به بیماری وابسته به شیوه زندگی است. اما در آلزایمر، فرد نسبت به اختلال خود آگاهی و بینش ندارد، آن را انکار می کند، امور ساده روزمره را از یاد می برد و رفتارهایی چون قرار دادن وسایل در محلهای نامتعارف نظیر کلید در یخچال یا بدبینی و هذیان دزدی نسبت به اطرافیان از خود بروز می دهد. متولیان همچنین با تکیه بر لزوم بررسی علل بازگشت پذیر شبیه به دمانس اشاره کرد: پیش از تشخیص قطعی باید عواملی چون اختلالات شدید تیروئید، کمبود ویتامین B۱۲ و اسید فولیک، عفونت های ادراری پنهان، آپنه خواب و به خصوص افسردگی که اصطلاحاً به آن زوال عقل کاذب یا سودودمانس گفته می شود، مورد ارزیابی دقیق بالینی قرار گیرند.
منبع: salamatbashi.ir
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب