دنیا برای سلامت مردم آژیر می کشد ایران هنوز پیامک می فرستد
سلامت باشی: برای اطلاع رسانی های عادی سلامت و بهداشت، پیامک بازهم حذف نشده است؛ اما اغلب تنها یکی از ابزارهاست. در مقابل، اگر جان مردم در معرض خطر فوری باشد، کشورها به سیستمهایی متوسل می شوند که پیام را مستقیماً روی صفحه تلفن همراه ظاهر می کنند و حتی می توانند دستگاه را به صدا و لرزش درآورند.
الهه جعفرزاده: در ایران بخش مهمی از اطلاع رسانی مستقیم وزارت بهداشت به شهروندان هنوز بر پیامک استوار است؛ پیام هایی که تعداد آنها محدود است و حتی گاهی پیش از دیده شدن به پوشه اسپم یا هرزنامه موبایل منتقل می شوند. اما تجربه کشورهای مختلف نشان داده است اطلاع رسانی سلامت عمومی در سالهای اخیر از مدلSend to All یا «یک پیامک برای همه» فاصله گرفته و به سوی شبکه ای از کانال های ارتباطی حرکت کرده است؛ شبکه ای که پیامک، اپلیکیشن رسمی، اعلان روی صفحه موبایل، شبکه های اجتماعی، رسانه ها و حتی سامانه های هشدار اضطراری را کنار یکدیگر قرار می دهد.
یک تفاوت اساسی؛ هر پیام سلامتی «هشدار اضطراری» نیست
نخست باید میان دو نوع اطلاع رسانی تفاوت گذاشت. توصیه درباره ی واکسیناسیون، غربالگری، تغذیه یا پیش گیری از بیماری با هشداری درباره ی یک خطر فوری سلامت عمومی یکسان نیست. در خیلی از کشورها، کانال ارسال پیام هم بر مبنای همین درجه فوریت انتخاب می شود.
برای اطلاع رسانی های عادی، پیامک بازهم حذف نشده است؛ اما اغلب تنها یکی از ابزارهاست. در مقابل، اگر جان مردم در معرض خطر فوری باشد، کشورها به سامانه هائی متوسل می شوند که پیام را مستقیماً روی صفحه موبایل ظاهر می کنند و حتی می توانند دستگاه را به صدا و لرزش درآورند.
سازمان جهانی بهداشت هم در سیاستهای ارتباطی خود تاکید می کند که اطلاع رسانی در حوزه سلامت باید «قابل اعتماد، بموقع، قابل فهم و قابل اقدام» باشد و کشورها نباید تنها به انتشار یک طرفه اطلاعات اکتفا کنند؛ رصد شایعات، دریافت بازخورد جامعه و انتخاب کانالی که مخاطبان واقعا از آن استفاده می نمایند هم بخشی از نظام ارتباطات سلامت به حساب می آید.
هم چنین بخوانید: وقتی سفارش های سلامت سر از اسپم درمی آورند؛ پیامک های مهم وزارت بهداشت در هرزنامه/ V.behdasht را به عنوان پیامک مورد اعتماد ثبت کنید
بریتانیا؛ پیام داخل اپلیکیشن، پیامک به عنوان مسیر پشتیبان
در نظام سلامت بریتانیا، NHS App به یکی از مسیرهای رسمی ارتباط با بیماران تبدیل گشته است. مراکز درمانی می توانند پیام را در این اپلیکیشن ارسال نمایند و کاربر بوسیله Push Notification از دریافت آن آگاه شود.
نکته قابل توجه آنست که اگر فرد اعلان های اپلیکیشن را فعال نکرده باشد، در بعضی موارد پیامک به عنوان مسیر پشتیبان برای اطلاع دادن به او ارسال می شود تا وارد اپلیکیشن شود و پیام اصلی را بخواند. NHS حتی پیام ها را به «زمان حساس» و «غیرزمان حساس» تقسیم کرده و برای مواردی که احتیاج به اقدام فوری دارند، تماس تلفنی را سفارش می کند.
اما در خطرهای جانی، سازوکار دیگری وارد عمل می شود. سیستم Emergency Alerts بریتانیا از فناوری Cell Broadcast استفاده می نماید. بدین سان لازم نیست دولت شماره تلفن شهروندان را در اختیار داشته باشد؛ دکل های مخابراتی پیام را برای گوشیهای سازگار حاضر در منطقه خطر پخش می کنند. پیام روی صفحه ظاهر می شود و تلفن حدود ۱۰ ثانیه با صدایی شبیه آژیر و لرزش توجه کاربر را جلب می کند؛ حتی احتیاجی به نصب اپلیکیشن یا نام نویسی هم نیست.
دولت بریتانیا هنگام راه اندازی سیستم اعلام نمود این فناوری قابلیت دسترسی سریع به نزدیک ۹۰ درصد تلفن های همراه در یک محدوده مشخص را دارد.
استرالیا؛ هشدار سلامت عمومی با صدای آژیر
استرالیا هم درحال عبور به مرحله تازه ای است. دولت این کشور در ژوئیه ۲۰۲۶ آزمایش سراسری سیستم جدید AusAlert را انجام داد و اعلام نموده راه اندازی رسمی آن برای اکتبر ۲۰۲۶ برنامه ریزی شده است. این سیستم علاوه بر آتش سوزی، سیل، طوفان و حوادث امنیتی، برای اورژانس های سلامت عمومی هم طراحی شده است.
پیام AusAlert روی موبایل، تبلت و برخی ساعتهای هوشمند سازگار ظاهر می شود؛ دستگاه برای حدود ۱۰ ثانیه می لرزد و صدایی شبیه آژیر پخش می کند. دولت برای آشنایی مردم با نحوه کار سیستم قبل از راه اندازی رسمی، یک آزمایش ملی برگزار کرد و برای سالمندان، افراد دارای معلولیت، جوامع بومی و گروههای چندفرهنگی هم محتوای آموزشی ویژه تهیه شد.
همزمان، اطلاع رسانی عادی سلامت در استرالیا بازهم چندکاناله است. بطور مثال، دولت در سال ۲۰۲۶ برای معرفی سرویس جدید ۱۸۰۰MEDICARE تنها به پیامک یا یک وبسایت اکتفا نکرد و کمپین آنرا از تلویزیون، شبکه های اجتماعی، ویدئوی دیجیتال، رسانه های چاپی، تبلیغات محیطی و موتورهای جست وجو منتشر کرد؛ نمونه ای از همان نگاهی که پیام سلامت را در چند نقطه مختلف مقابل چشم مخاطب قرار می دهد.
آمریکا و کانادا؛ یک پیام، چند مسیر انتشار
در آمریکا، FEMA سیستم ای به نام IPAWS را مدیریت می کند که یک هشدار واحد را می تواند از مسیرهای مختلف همچون Wireless Emergency Alerts روی موبایل، رادیو، تلویزیون و دیگر شبکه های هشدار منتشر کند. اهمیت این ساختار در آنست که اطلاع رسانی به یک شرکت مخابراتی یا یک اپ وابسته نیست. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا هم در ژوئن ۲۰۲۶ اعلام نمود درحال بازبینی سامانه های هشدار برای افزایش دقت جغرافیایی، امنیت و اعتماد عمومی است.
کانادا هم با سیستم Alert Ready هشدارهای فوری و بالقوه نجات بخش را همزمان از تلویزیون و رادیو و بصورت اعلان روی موبایل منتشر می کند؛ به شکلی که در شرایط اضطراری، پیام می تواند برنامه عادی رسانه را قطع کرده و مستقیماً توجه مخاطب را جلب نماید.
سنگاپور؛ حتی نام فرستنده هم بخشی از اعتمادسازی است
تجربه سنگاپور از زاویه دیگری قابل توجه است. از ژوئیه ۲۰۲۴ همه وزارت خانه ها و سازمان های دولتی این کشور برای ارسال پیامک از یک Sender ID واحد به نام gov.sg استفاده می نمایند. هدف آنست که مردم راحتتر پیام واقعی دولت را از پیام های جعلی تشخیص دهند. دولت در کنار SMS، کانال های رسمی واتس اپ، تلگرام و شبکه های اجتماعی را هم برای انتشار عمومی اطلاعات به کار می گیرد.
این موضوع از یک مسئله اساسی پرده برمی دارد: دیده شدن پیام فقط به فناوری مربوط نیست؛ اعتماد به فرستنده هم اهمیت دارد. اگر شهروند نداند پیام واقعا از نهاد سلامت آمده است، یا آنرا با پیام تبلیغاتی و کلاهبرداری اشتباه بگیرد، حتی بهترین سفارش پزشکی هم امکان دارد خوانده نشود.
مسئله فقط «ارسال پیام» نیست؛ پیام باید دیده و باور شود
مقایسه این تجربه ها نشان داده است پیامک بازهم در جهان زنده است، اما در خیلی از کشورها دیگر تنها ستون اطلاع رسانی عمومی سلامت نیست. پیام های عادی می توانند از اپلیکیشن، SMS، شبکه های اجتماعی و رسانه ها منتشر شوند و در خطرهای فوری، Cell Broadcast و سامانه های Emergency Alert مستقیماً توجه کاربر را جلب می کنند.
در چنین مدلی سه موضوع به اندازه خود محتوا اهمیت پیدا می کند:
انتخاب کانال متناسب با فوریت پیام، شناخته شده قابل اعتماد بودن فرستنده انتشار همزمان پیام از چند مسیر.
شاید بدین سبب پرسش اصلی درباره ی پیام های سلامت در ایران دیگر فقط این نباشد که «چرا پیامک وزارت بهداشت وارد اسپم می شود؟»؛ پرسش مهم تر اینست که آیا در عصر اپلیکیشن ها و هشدارهای مستقیم موبایلی، یک پیامکِ گاه به گاه، هنوز برای رساندن پیام سلامت به میلیونها نفر کافی است؟ بنا به تجارب کشورهای مختلف، پاسخ لزوماً کنار گذاشتن پیامک نیست، بلکه عبور از وابستگی به یک کانال ارتباطی است؛ به شکلی که اگر پیام در یک مسیر دیده نشد، از مسیری دیگر به مخاطب برسد.
در نهایت، ارزش یک پیام سلامت نه به ارسال شدن آن، بلکه به دیده شدن، اعتماد کردن و اقدام کردن مردم بر مبنای آن است؛ و شاید همین نکته نشان دهد اطلاع رسانی سلامت در ایران بالاتر از هر چیز نیازمند بازبینی است.
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب