کاهش چربی شکمی می تواند مغز را دهه ها جوان تر نگه دارد
به گزارش سلامت باشی، سال هاست پزشکان درباره ی خطرات چربی شکمی هشدار می دهند؛ از بیماری های قلبی و دیابت گرفته تا فشار خون و اختلالات متابولیک. ولی حال یک پژوهش بزرگ و بلندمدت، زنگ خطر تازه ای را به صدا درآورده است: چربی پنهان شکم ممکنست مستقیماً مغز را پیر کند.
الهه جعفرزاده: نتایج مطالعه ای تازه که در نشریه علمی معتبر Nature Communications پخش شده، نشان میدهد اشخاصی که در طول سال ها چربی احشایی یا همان چربی عمقی شکم کمتری داشته اند، از حجم مغزی بیشتر، حافظه بهتر و روند کندتر تحلیل مغز برخوردار بوده اند.
نکته مهم اینجاست که محققان تاکید می کنند مساله فقط «وزن» نیست؛ بلکه نوع چربی اهمیت دارد. حتی اشخاصی که ظاهراً لاغرند اما چربی شکمی بالایی دارند، ممکنست در معرض پیری سریع تر مغز قرار بگیرند.
چربی احشایی چیست و چرا خطرناک است؟
چربی احشایی (Visceral Fat) همان چربی ای است که در عمق شکم و اطراف اندام های داخلی مثل کبد، پانکراس و روده ها تجمع پیدا می کند. بر خلاف چربی زیرپوستی که زیر پوست قرار دارد، این نوع چربی از نظر متابولیک بسیار فعال تر و خطرناک تر است.
پزشکان می گویند چربی احشایی، التهاب مزمن ایجاد می کند، حساسیت به انسولین را می کاهد، خطر دیابت نوع ۲ را بالا می برد و عملکرد عروق خونی را مختل می کند.
اکنون شواهد تازه نشان میدهد این چربی حتی می تواند روی ساختار مغز هم اثر بگذارد.
جزئیات پژوهش
این مطالعه توسط محققان دانشگاه بن گوریون اسرائیل با همکاری محققانی از دانشگاه هاروارد، لایپزیگ و تولین انجام شد.
در این مطالعه، ۵۳۳ زن و مرد میانسال -بین ۵ تا ۱۶ سال- تحت بررسی و تصویربرداری MRI مغز و شکم قرار گرفتند. محققان نه فقط میزان چربی شکمی را اندازه گیری کردند، بلکه تغییرات حجم مغز، عملکرد شناختی و وضعیت حافظه افراد را هم با گذشت زمان بررسی کردند.
نتیجه اعجاب انگیز بود: اشخاصی که در طول سال ها چربی احشایی کمتری داشتند، از مغز سالم تر و جوان تری برخوردار بودند.
چربی شکمی دقیقا چه اثری روی مغز دارد؟
طبق نتایج این مطالعه، افزایش چربی احشایی با چند تغییر مهم در مغز همراه بود:
کاهش حجم کلی مغز
افرادی با چربی شکمی بیشتر، کاهش سریع تر حجم مغز را تجربه کردند؛ تغییری که یکی از علامتهای پیری مغز شمرده می شود.
آسیب به هیپوکامپ؛ مرکز حافظه
یکی از مهم ترین قسمتهایی که تحت تاثیر قرار گرفت، هیپوکامپ بود؛ قسمتی از مغز که نقش کلیدی در حافظه و یادگیری دارد. تحلیل این ناحیه به طور معمول با بیماری هایی مثل آلزایمر و زوال شناختی مرتبط می باشد.
بزرگ شدن بطن های مغزی
پژوهشگران مشاهده نمودند اشخاصی با چربی شکمی بالاتر، گرفتار گسترش سریع تر بطن های مغز می شوند؛ اتفاقی که یکی از شاخصهای شناخته شده تحلیل مغزی است.
حلقه اتصال شکم و مغز؛ «قند خون» چه نقشی در این ماجرا دارد؟
یکی از مهم ترین نتایج مطالعه، کشف ارتباط میان چربی شکمی و اختلال در تنظیم قند خون بود. به قول پژوهشگران، مشکل اصلی احتمالا از اینجا شروع می شود:
چربی احشایی سبب مقاومت به انسولین می شود قند خون بهتر کنترل نمی شود رگ های مغز صدمه می بینند و در نهایت روند تحلیل مغزی سرعت می گیرد
پژوهشگران دریافتند شاخص هایی مثل قند خون ناشتا و میانگین قند خون بلند مدت (HbA۱c) قوی ترین پیشبینی کننده های تغییرات مغزی بودند.
چرا BMI کافی نیست؟
یکی از نکات مهم این تحقیق این بود که شاخص توده بدنی یا BMI لزوماً وضعیت حقیقی سلامت مغز را نشان نمی دهد. به بیانی دیگر ممکنست فرد اضافه وزن نداشته باشد، اما چربی احشایی بالایی داشته باشد و همچنان در معرض خطر پیری مغز قرار بگیرد.
این مبحث توضیح می دهد چرا برخی افراد به ظاهر لاغر، گرفتار مشکلات متابولیک و شناختی می شوند.
پرسش اساسی: آیا کاهش چربی شکم واقعا مغز را نجات می دهد؟
خبر امیدوارکننده این است که پاسخ محققان «مثبت» است. در این مطالعه، اشخاصی که ظرف یک برنامه غذایی ۱۸ ماهه توانستند چربی شکمی خویش را کاهش دهند، حجم مغزی بهتری داشتند (حتی در طول ۵ تا ۱۰ سال بعدتر) و روند تحلیل مغزشان کندتر بود. جالب تر این که این اثرات حتی در اشخاصی دیده شد که قسمتی از وزن ازدست رفته را باردیگر به دست آورده بودند. یعنی آن چه اهمیت دارد، صرفا کاهش وزن نیست؛ بلکه کاهش چربی احشایی است.
پرسش اساسی تر: چه طور چربی احشایی را کاهش دهیم؟
متخصصان می گویند بر خلاف تصور، هدف قرار دادن چربی شکمی نا ممکن نیست. مهم ترین راهکار ها عبارت اند از:
فعالیت بدنی منظم
ورزش های هوازی مثل پیاده روی سریع، دوچرخه سواری و شنا در پایین آوردن چربی احشایی مؤثرند.
رژیم غذایی متعادل
کاهش یا حذف قندهای ساده، نوشیدنی های شیرین و غذاهای فوق فرآوری شده و در مقابل افزایش مصرف سبزیجات، فیبر، پروتئین سالم و چربی های مفید می تواند به بهبود وضعیت متابولیک کمک نماید.
خواب و استرس
کم خوابی و استرس مزمن با افزایش چربی شکمی ارتباط مستقیم دارند. هورمون کورتیزول دراین میان نقش مهمی ایفا می کند.
مغز و متابولیسم؛ ارتباطی عمیق تر از تصور ما/ دیابت نوع ۳ و ارتباط آن با مغز
این پژوهش قسمتی از موج جدید مطالعاتی است که نشان می دهند سلامت مغز، بشدت به وضعیت متابولیک بدن وابسته است. در سالیان اخیر، دانشمندان فهمیده اند که دیابت، مقاومت به انسولین، التهاب مزمن و چاقی شکمی همگی می توانند خطر زوال شناختی و آلزایمر را بالا برند.
به همین دلیل، برخی محققان حتی از اصطلاح «دیابت نوع ۳» برای توصیف برخی تغییرات در رابطه با آلزایمر استفاده می نمایند.
پژوهش اخیر یک پیام روشن دارد: سلامت مغز فقط به ژنتیک یا سن وابسته نیست؛ بلکه به وضعیت متابولیک بدن و بخصوص چربی شکمی هم ارتباط مستقیم دارد.
کاهش چربی احشایی می تواند روند تحلیل مغز را کند کند، حافظه را حفظ کند و خطر افت شناختی در سالیان بعد را کم کند.
به بیان ساده تر، مراقبت از سایز دور کمر شاید یکی از مهم ترین سرمایه گذاری ها برای آینده مغز باشد.
منابع:
neurosciencenews
clevelandclinic
nature
به طور خلاصه به قول محققان، مشکل اصلی احتمالاً از اینجا شروع می شود: چربی احشایی سبب مقاومت به انسولین می شود قند خون بهتر کنترل نمی شود رگ های مغز آسیب می بینند و در نهایت روند تحلیل مغزی سرعت می گیرد محققان دریافتند شاخص هایی مثل قند خون ناشتا و میانگین قند خون طولانی مدت (HbA۱c) قوی ترین پیشبینی کننده های تغییرات مغزی بودند. خبر امیدوارکننده این است که پاسخ پژوهشگران مثبت است. جالب تر اینکه این اثرات حتی در اشخاصی دیده شد که قسمتی از وزن ازدست رفته را دوباره به دست آورده بودند.
منبع: سلامت باشی
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب